Wojciech Kaptur

    Wojciech Kaptur

    Zapytaj eksperta

    07.05.2014

    Czy fundacja może być wspólnikiem w sp.k.? Kiedy może to być to korzystne i jakie są tego skutki dla sp.k.?

    Tak, fundacja może być wspólnikiem w spółce komandytowej. Na gruncie kodeksu spółek handlowych nie ma przeszkód, aby również osoby prawne inne niż spółki prawa handlowego były wspólnikami w spółce komandytowej.

    Fundacja może pełnić rolę zarówno komandytariusza jak komplementariusza. Jednak więcej zalet ma wykorzystanie fundacji jako komplementariusza. Rozwiązanie to jest podobne do konstrukcji, w której komplementariuszem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Pozwala więc na ograniczenie odpowiedzialności pozostałych wspólników (komandytariuszy) za zobowiązania spółki oraz umożliwia jednokrotne opodatkowanie podatkiem dochodowym komandytariuszy. Równocześnie oferuje dodatkowe korzyści podatkowe, jak również daje nieco więcej swobody w kwestiach organizacyjnych.

    Praktyczna zasadność wykorzystania fundacji jako komplementariusza w spółce komandytowej zależy od swobody w kształtowaniu celu fundacji. Fundacja jako wspólnik w spółce handlowej jest często stosowaną konstrukcją prawną w Niemczech. Tamtejsze rozwiązania prawne są bardziej elastyczne, jeżeli chodzi o możliwość określenia statutowego celu prowadzonej działalności przez fundację. Pozwalają one na działanie fundacji, której wyłącznym celem jest interes prywatny, taki jak dobro rodziny. Fundacje takie określane są jako fundacje prywatne i pod pewnymi względami bardziej przypominają funkcjonujące w prawie anglosaskim trusty, niż polskie fundacje. Fundacje prywatne wykorzystywane są jako narzędzie sukcesji, w szczególności gdy brak odpowiedniego kandydata na następcę w rodzinnym biznesie. Fundacja prywatna ułatwia zatrzymanie majątku w rodzinie oraz zapobiega rozdrobnieniu praw udziałowych w biznesie, które zagrażałoby funkcjonowaniu prowadzonego przedsiębiorstwa. Członkowie rodziny zostają ekonomicznie zabezpieczeni ze strony fundacji, równocześnie wyeliminowana jest możliwość utraty przez nich całości majątku. Jako przykłady niemieckich fundacji rodzinnych spełniających taką funkcję można wskazać fundację Lidl, Bertelsmann oraz Carl Zeiss. Fundacja Lidl jest komplementariuszem w spółce komandytowej, Fundacja Bertelsmann natomiast pełni tę rolę w spółce komandytowo-akcyjnej (prowadzącej międzynarodowy konglomerat medialny).

    Polski ustawodawca nie przewidział jednak możliwości powołania fundacji prywatnych na wzór takich fundacji funkcjonujących w Niemczech. Zgodnie z art. 1 ustawy o fundacjach, fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych. A zatem polska fundacja powinna być prowadzona w celu użyteczności publicznej. Jednak nie wyklucza to prowadzenia przez nią działalności gospodarczej (również w charakterze wspólnika w spółce handlowej), jeżeli ta działalność ma ostatecznie prowadzić do realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, tj. dochody z udziału w tej spółce będą służyć fundacji na realizację tych celów.

     

    Obecnie funkcjonują w Polsce spółki komandytowe, w których komplementariuszem jest fundacja. Są wśród nich fundacje zajmujące się promocją rozwoju przedsiębiorczości, takie jak Fundacja Taurus będąca komplementariuszem w Nolotax.pl Fundacja Taurus sp.k. (KRS: 378836) oraz Green Energy Sales Team Fundacja Taurus sp.k. (KRS: 364277) czy Fundacja Upowszechniania Akcjonariatu, będącą komplementariuszem w kilku spółkach m. in. w Klubie Inwestora Strateg – Fundacja Upowszechniania Akcjonariatu sp.k. (KRS: 129726).  Fundacja występuje również jako komplementariusz w spółce Fundacja Kayman Kayaks sp.k. (KRS: 444329), zajmującej się promocją sportu, rekreacji i zdrowia przez uprawianie kajakarstwa.

    Istotną zaletą fundacji, w porównaniu do spółek, jest większy stopień ochrony majątku wniesionego do fundacji (dotyczy to zarówno polskich jak i np. niemieckich fundacji). Egzekucja przeciwko założycielowi fundacji, a także pozostałym darczyńcom nie jest możliwa ze środków, które przekazali oni fundacji. W przypadku fundacji brak jest bowiem udziałów czy akcji otrzymywanych za wniesiony majątek. W związku z tym, brak jest aktywów w majątku dłużnika, odpowiadających wkładowi fundatora czy darowiznom, z których wierzyciel mógłby zostać zaspokojony. Nie jest również możliwa w przypadku fundacji sytuacja podobna do wypowiedzenia umowy spółki jak przy egzekucji z majątku wspólnika spółki osobowej. Oznacza to, że majątek fundacji jest bezpieczny niezależnie od tego jak będzie się układała sytuacja ekonomiczna fundatora i darczyńców. Należy jednak pamiętać o tzw. skardze pauliańskiej, której zadaniem jest ochrona wierzycieli przed pozornymi czynnościami prawnymi, w wyniku, których osoba trzecia uzyskuje korzyść, a które powodują pokrzywdzenie wierzyciela. Sytuacja taka może mieć miejsce w przypadku darowizny na rzecz fundacji.

    Inną korzystną cechą fundacji na tle spółek, jest większy wpływ fundatora na fundację, który nie ulega zmniejszeniu wraz z dopływem środków w formie dotacji czy darowizn. Fundator zachowuje znaczny wpływ na funkcjonowanie fundacji poprzez kształtowanie statutu, w którym określa m. in. cel, zasady oraz formy działalności, a także na skład organów fundacji. Dzięki odpowiednio skonstruowanym zapisom wpływ jego woli na działalność fundacji może utrzymywać się długo po jego śmierci.

    Polskie regulacje prawne dotyczące fundacji dopuszczają znaczną swobodę w kształtowaniu struktury organizacyjnej fundacji. Co do zasady powinien w niej być jeden organ odpowiedzialny za administrację i zarządzanie. Członkowie zarządu mogą być powoływani, na mocy statutu, w rozmaity sposób – np. przez fundatora, inne organy, osoby trzecie czy nawet losowo. Brak jest konieczności powoływania organu nadzoru jak ma to miejsce w spółce akcyjnej oraz większych spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (choć oczywiście fundator może ustanowić radę fundacji jako organ nadzorczy nad zarządem).

    Jako wspólnik w spółce komandytowej fundacja podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych (mechanizm opodatkowania wspólników spółek komandytowych szerzej przedstawiamy na przykład tutaj). W konsekwencji fundacja będzie zobowiązana do odpowiedniego rozpoznawania przychodów i kosztów uzyskania przychodów generowanych przez spółkę komandytową proporcjonalnie do udziału fundacji w zysku spółki. Warto pamiętać, że konieczność podatkowego rozpoznawania wynikających z uczestnictwa w spółce komandytowej przychodów i kosztów, i co za tym idzie dochodu lub straty, nie jest równoznaczne z fizycznym uzyskaniem środków pieniężnych przez fundację. Innymi słowy może zaistnieć sytuacja, w której fundacja będzie zobowiązana do wykazania dochodu podatkowego pomimo, iż fizycznie nie otrzyma środków pieniężnych.

    Przypadający na fundację dochód może być jednak zwolniony z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. By skorzystać z tego zwolnienia dochód uzyskany ze spółki komandytowej powinien zostać przeznaczony i wydatkowany na przewidziane w ustawie cele statutowe fundacji (np. działalność naukowa, kulturalna, w zakresie kultury fizycznej). Warto podkreślić, że ustawa o CIT nie przewiduje terminu, w którym środki przeznaczone na cele statutowe (np. w drodze uchwały zarządu fundacji) powinny być na te cele faktycznie wydatkowane. W praktyce oznacza to, że jeśli osiągnięty przez fundację dochód (w tym dochód z uczestnictwa w spółce komandytowej) zostanie przeznaczony na realizację celów statutowych to nie będzie on podlegał opodatkowaniu CIT tak długo aż nie zostanie on wydatkowany na cele inne niż statutowe.

    Paweł Konieczny, Wojciech Kaptur

    Powrót

    Tagi spółka komandytowa wspólnicy

    Potrzebujesz pomocy w Twojej sprawie?
    Skontaktuj się z nami:

    Kancelaria Prawna PragmatIQ

    Tel. 61 8 618 000

    Tel. 22 21 28 340

    kancelaria@pragmatiq.pl

    Masz pytania?

    Skontaktuj się z ekspertem!

    Wojciech Kaptur

    Radca prawny,

    Doradca podatkowy

    tel.: 61 8 618 000

    w.kaptur@komandytowa.pl

    Napisz mail


    Newsletter

    • otrzymasz bezpłatne opracowanie najczęstszych błędów przy zakładaniu spółki komandytowej
    • bez spamu
    • raz w miesiącu
    Tagi spółka komandytowa wspólnicy